Cinî do bibê taqîbkerdoxê xoser yê prosesî

  • 10:56 20 Teşrîna peyêne 2026
  • NAROJANE

STENBOL - Cinîyê ke Komîsyonê Taqîbkerdişê Aştîya Cinîyan de yê, dîyar kerdî ke bêcinîyan aştî nêyena awankerdiş û vatî cinî kerdoxê aktîfê prosesî yê û do taqîbkerdoxê prosesî bê.
 
Bi armancê aştîyêk manader û çareserîya problemê kurdî, rêxistin, sazî û partîyê sîyasî yê cîyayan bi tewrbîyayîşê nêzdîyê 100 cinîyan Komîsyonê Taqîbkerdişê Aştîya Cinîyan ame awankerdiş. Cinîyan dîyar kerd ke komîsyon do sey mekanîzmayêk taqîbkerdişî yê xoserî û mudaxeleyî bixebitîyo.
 
Vatişê cinîyan rapor de çin o
 
Hemsereka Înîsiyatîfê Semedê Merdeyan Rêzdarî û Înîsiyatîfê Edaletî, Burcu Çelîk Ozkan va ke lazim o proses esasê vatiş, cuye û felsefaya cinîye de bêro domnayîş û ser muhîmîyê komîsyonê taqîbkerdişî de vinderte. Burcu Çelîk Ozkan wina va: "Pêşnîyazê beşê 6 û 7ine yê raporî muhîm o. No qanûn senîn yeno ercnayîş, bi kam sebebî yeno viraştiş û çi armanc keno muhîm o. Komîsyonê binî de, ma zanê ke vengê cinîyan kêm o. Rapor de vatişê cinîyan çin o. Proses tena bi temsîlkarîya têduştî sînordar nîyo. Ma wazenê, vatiş, cuye û felsefaya cinîye tesîrî prosesî ser o bikero."
 
'Komîsyonêk xoserî yê cinîye'
 
Burcu Çelîk Ozkan wina qedêna: "No di serrî yo pêvînayîşan de vengê cinîyan zêde nêame eşnawitiş. Nê semedî ra hewcedarîya komîsyonê taqîbkerdişê cinîye ame dîyayîş. Mîsal dinya de rolê ke komîsyonê cinîyan kay kenê pîl o. Na xebate do tesîrêk pozîtîf prosesê aştîye yê Tirkîya ser o bikero."
 
'Lazim o dewayê ke bi bêcezaverdayîşî netîce bîyê ancî bêrê ercnayîş'
 
Yew avûkatanê Merkezê Vîrî ra Esra Kiliç zî dîyar kerd ke rîameyîş û vejnayîşê rastîye semedê aştîyêka manadar lazim o û va: "Dewayê derheqê vînîkerdişanê bi zorî yê verênî bi bêcezaverdayîşî netîce bîyî. Prosesê newe de lazim o mekanîzmayê taqîbkerdişî yê alternatîfî bêrê awankerdiş. Muhakemeyî de zî ancî dewa eşkenê bêrê akerdiş û cipersayîş bêrê kerdiş. Hedefê ma no yo ke bi Komîsyonê taqîbkerdişê Aştîya Cinîyan ma piştîdayîşê prosesê rîameyîşî û rastîye bidê. Ma do proses taqîb bikerê û waştişê xo bîyarê ziwan. Lazim o aştî her wareyê cuye de bêro awankerdiş. Yê ke tewr zaf prosesê pêrodayîşî ra tesîr benê cinî yê. Cinî prosesê aştîye de tecrubeyê muhîmî hewênenê. No tecrubeyê cinîyan do piştîdayîşê prosesî bido."
 
'Semedê aştîye lazim o cinî xo rêxistin bikerê û vengê xo berz bikerê'
 
Înîsiyatîfê Cinîyan ê Hewcedarîya Mi bi Aştîye Esta Ferîde Eralp dîyar kerd ke rêxistinbîyayîş û têkoşînê hembeşî yê cinîyan do ser merciyê qerarî zextêk ser cimatî awan bikero û wina ard ziwan: "Lazim o qanûnê çarçeweyî pê bêro, tepişteyê sîyasî bêrê veradayîş û wareyê demokratîkî bêrê hîrakerdiş. Lazim o Komîsyonê Taqîbkerdişê Aştîya Cinîyan sazbîyayîşêkê hîra bo ke heme hetan ra cinî û LGBTÎyan hewêneno. Yew rayîrê muhîmî yê awankerdişê zextê raştî rêxistinbîyayîş o û berzkerdişê veng o. Cinî no di serrî yo waştişê xo anê ziwan. Binpaykerdişê heqanê cinîyan cuye yo lazim o bibê beşêk têkoşînê aştîye. Têduştî nêbo aştîyêk manadar zî nêbena."
 
Sebahat Tuncel: Cinî do bibê kerdoxê aştîye
 
Çalakîkera TJAyî Sebahat Tuncel va ke komîsyon tena prosesî taqîb nêkeno, lazim o bibo sazbîyayîşêk xoser ke têkoşînê aştîya komelî domneno û va: "Cinî beşêk xoverdayîşî yê ke barê şer û pêrodayîşan wedarnenê. Komîsyonê taqîbkerdişê Aştîya Cinîyan do qerarî taqîb bikero. Ma cinî wazenê aştî manadar bibo. Ma aştî tena sey bêvengbîyayîşê çekan nêvînenê. Ma prosesî taqîb kenê û maseyê muzakereyî ser o yê. Lazim o qanûn pê bêro, demokratîkbîyayîş bêro awankerdiş. No komîsyon do beşê 6 û 7ine yê qanûnê çarçeweyî taqîb bikero. Ma do mudaxeleyê peynîbîyayîşê prosesî yan zî prosesê yewhetî ke yeno domnayîş bikerê û têkoşînê aştîye hîra bikerê.