Aycan Metîn

 

WAN – Hemverfeka Platforma Şiyar Be Ruken Kiliç da zanayîş ke şuxulnayîşê tiryakî 20 hezarî derbas kerdo û wina va: “Tiryakbîyayîş sûc nîyo û ne zî nêweşî yo. Netîceya problemê cimatî û sîstemî yo.”

 

Bajaranê Kurdistanî de şuxulnayîşê tiryakî roj bi roje zêde beno û şuxulnayîşê tiryakî zextê  ciwan û cinîyê ciwan ser o keno û sey polîtîkaya şerrê taybetî yeno ercnayîş. Wan de tiryakbîyayîş tesîrêk pîl şarî ser o keno. Hemverfeka Platforma Şiyar Be ke 6ê Kanûna 2025ine de Wan de ame awankerdiş, Ruken Kiliç derheqê babete de qisey kerd.

 

Ruken Kiliç eşkera kerd ke şuxulnayîşê tiryakî bi hawayêk cidî zêde bîyo û şar na rewşe ra nêrazî yo. Ruken Kiliç wina ard ziwan: “Nê ser de ma xo sey ‘Wijdanê bajarî’ dî û ma bi nê armancî platform awan kerd. Ma komêka 10 kesî pê yenê ke rêxistinê cimatê sivîlî zî ci de yê, awan kerd. Ma şî serdayîşê heme STK û partîyê sîyasî yê bajarî, rewşe vat. Ma platform awan kerd. Dimayê nê muracatî zêde bîyî. Keyeyî muracatê ma kerdî û vatî ke hemverê tiryakî têkoşîn kenê. Ma sey merkezê dermankerdişî nê, bi armancê awankerdişê hişmendî ameyî têhet.”

 

Dayeyê şuxulnayîşî 20 hezarî derbas kerd

 

Ruken Kiliç dewam de wina dîyar kerd: “Wan de pêwa ke hûmarêka zelal çin a, goreyê dayeyê resayê ma dayeyê şuxulnayîşê tiryakî 20 hezar derbas kerdo. Çi heyf şuxulnayîşê tiryakî tesîrê heme hetan ser o keno, problemê cimatî, sîyasî, ekonomî, ekolojî xo dir ano. Ma dermankerdişî nêeşkenê bi tena sereyê xo bikerê, ma tenya eşkenê hişmendî awan bikerê û na babete de hişyar bikerê. Ma eşkenê na babete de burokrasî, mekanîzmayê dewlete, emniyet, dibistan û qeymeqamtiyan rê zor bidê.”

 

‘Tesîrê cinîyan ser’

 

Ruken Kiliç wina dewam kerd: “Polîtîkayê şerrê taybet tenya tiryakî nê, xeylêk netîce awan kenê. Tiryak tesîrêk pîl cinî û tutan ser o keno. Polîtîkaya şerrê taybetî tesîrêk pîl cinî û tutan ser o kena. Cinî xeylêk şîdetî dir rî bi rî yenê. Tiryak; şîdetê mîyanê keyeyî zêde keno. Rayîr ver bi qetilkerdişê cinîyan akeno. Armancê îqtîdar oyo ke cimatêk nasnameyê sîyasî, ekolojî û hişmendîyê cinîyan dûr awan bikero. Nê semedî ra şar bi tiryakî tevizneno. Îqtîdar semedo ke meşrû bikero ma tevizneno.”

 

Hacetê newe yê şerrê taybetî

 

Ruken Kiliç eşkera kerd ke şuxulnayîşê tiryakî de polîtîkayê perwerde û çapemenîye pîl o û va: “Mufredatê bîyaye de babeta têkoşînê hemverê tiryakî de qîm nêkeno. Her wina rêzefîlmê televîzyonan de şîdet, fîgurê mafya û baronê tiryakî vejênê vernî û teşwîq kenê. Na rewşe zî bi taybetî tesîrê ciwanê feqîran kena û ciwan teşwîq kenê. Nê ser o ganî keyeyî hişyar bibê. Keye cimatê ewil o. Ganî bizanê ke tutê înan teber de çi kenê. Çi dir meşgul benê. Tiryakbîyayîş sûc nîyo ne zî nêweşî yo. Problemê sîstem û cimatî yo.

 

Problem tenya hetê rêxistinê cimatî ra nîno çareserkerdiş. Ganî îdareyê herêmî û îqtîdar berpirsiyarî bigîro. Semedê çareserîyê ganî îstîhdam bêro zêdekerdiş. Ganî semedê ciwanan wareyê cimatî, hunerî û meslegî bêrê awankerdiş. Ganî mekanîzmayê cuyayîşî ke merdim xo asayîş hîs keno bêrê awankerdiş. Ganî kapasîteyê AMATEM, ÇEMATEM bêrê zêdekerdiş.”