ANKARA - Bütçe görüşmelerinde konuşan DEM Parti Milletvekili Dilan Kunt Ayan, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın çalışmalarına bakıldığında, “Aile Bakanlığı değil, insani yardım kuruluşu gibisiniz” derken, Beritan Güneş Altın ise fon vurgunu iddialarını gündeme getirerek, “Bakanınız çocukların lokmalarını birleştirip kendine saray yapmış” dedi.

 

Meclis Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülen 2027 Merkezi Yönetim Bütçe Kanun Teklifi kapsamında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçe görüşmeleri başladı. Tartışmaların odağında olan bakanlığın bütçesi toplam 677 milyar 303 milyon 514 bin TL olarak belirlenirken, 2026 yılı başlangıç ödeneği 531 milyar 905 milyon 396 bin TL olarak hesaplandı. Geçen yıla kıyasla yüzde 27,3 civarında artış gören bakanlık bütçesinin merkezi yönetim bütçesi içindeki payı ise yüzde 2,48 seviyesinde kaldı.

 

Komisyon, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın sunumu ile başlarken, milletvekillerinin bütçe üzerine yaptığı konuşmalarla devam etti.

 

‘Aile Bakanlığı değil, insani yardım kuruluşu gibisiniz’

 

Burada konuşan DEM Parti Milletvekili Dilan Kunt Ayan, kadınların yaşadığı sorunların bakanlığın politikalarında yeterince yer bulmadığını belirterek, “Ama her gün kadınların katledildiği, şiddete uğradığı, kadın yoksulluğunun derinleştiği bir tabloyla karşı karşıyayız. Ve kadınların en temel sorunları bakanlığınızın radarına yeteri kadar girmiyor. Sunumunuzda da gördük bunu. Maalesef ki radara giren aile politikaları ve bu aile politikalarını sizler güçlendirdikçe biz şiddet döngüsünün görünmez bir hâle geldiğini de görebiliyoruz. Yine Sayın Bakan, sitenize baktık gelmeden önce, acaba nasıl çalışmalar paylaşılmış diye. Çok üzülerek ifade ediyorum ki sanki bir Aile Bakanlığı sitesi değil de bir insani yardım kuruluşunun sitesi gibi yazılmış. Yaşlı ve engelli maaşı yattı. Huzurevi açıldı. Gündüz bakımevi açıldı. Doğum yardımı ödemeleri yapıldı. Yahu Sayın Bakan, açık söyleyelim. Dezavantajlı grupları sadece aylığa bağlayarak politika üretemezsiniz. Bu, sadaka kültürünün başka bir göstergesidir. Oysa ki bu aslında kendi vergileriyle ödemiş oldukları miktarları bir lütufmuş gibi gösteremezsiniz. Halkın bütçesini ihtiyacı olanlara ulaştırmak bir lütuf değil, bir haktır ve hak olanı yerine getiriyorsunuz” dedi.

 

‘Faili koruyan erkek zihniyetinin bir tezahürüdür’

 

TJA'nın 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü kapsamında başlattığı çalışmalara değinen Dilan Kunt Ayan, Siverek'te cinsel saldırıya maruz bırakılan bir kadının yargılama sürecinde yaşadıklarına dikkat çekerek, “Yine bizler bölgede TJA olarak, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü kapsamında programlarımızı deklare ettik ve ilk yürüyüşümüzü Siverek'te başlattık. Peki neden Siverek'e verdik Sayın Bakan? Ben size anlatayım. Yaz aylarında Siverek'te kaçırılan 21 yaşındaki bir kadın tecavüze uğradı ve aile ile birlikte yapıldı bu. Sistematik bir şekilde yapıldı. Sizler de haberdarsınız bundan. Davaya müdahiliz dediniz ama ben size mahkemede ne olduğunu söyleyeyim. Sizin bakanlık tarafından gelen avukatlar da o mahkemede şahit. O mahkemenin başkanı tecavüze uğrayan, kaçırılan kadına aynen şunu söyledi. Ar ediyorum burada söylemekten ama söyleyeceğim bunu. ‘Ne kadar sürdü tecavüz?’ dedi. Ve utanmadan şunu sordu. ‘10 kişi gelmiş, toplanmış burada. Nedir? Bir kadının beyanıyla buradasınız siz.’ Kim bunu söylüyor? Mahkemenin başkanı söylüyor. Failin avukatı dönüp ne diyor? Diyor ki: ‘Neden kendini öldürmedin? Neden intihar etmedin? Baban nasıl buna katlandı?’ diyor. Ve mahkeme başkanı buna müdahale etmiyor. Peki bu bize neyi gösteriyor Sayın Bakan? Bu işte cezasızlık politikasını. Faili koruyan erkek zihniyetinin bir tezahürüdür. Tek başına avukatlarınızı oraya göndermeniz yetmiyor. Siz buna müdahil olmak zorundasınız. Bu erkek yargı sistemine müdahil olmak zorundasınız. Çünkü bunlar cezasızlığı üretiyor. Bunlar erkek failleri koruyor ve korudukça da maalesef ki her gün böylesi olaylarla karşı karşıya kalıyoruz” diye konuştu.

 

‘Uygulanmayan yasanın nesiyle övüneceğiz’

 

Bakanlığın övündüğü 6284 sayılı yasanın uygulanmadığını belirten Dilan Kunt Ayan, Kadın Dayanışma Vakfı'nın raporundaki verilere işaret ederek, “Çıktığı zaman bizler de o zaman bu yasanın gerçekten Türkiye için kazanılmış kadın hakları anlamında bir yasa olduğunu, uygulanması durumunda şiddet sarmalını azaltacağını söyledik. Fakat gelin görün ki bu yasa uygulanmıyor. Bu yasanın uygulama alanı her geçen gün daralıyor. Hele ki İstanbul Sözleşmesi'nden çıktıktan sonra. 6284 sayılı Kanun'un uygulanmasıyla ilgili Kadın Dayanışma Vakfı bir rapor hazırlıyor ve bu rapora göre de uzaklaştırma kararlarının yüzde 44'ünün bir ya da iki aylık sürelerle verildiğini ve hatta bakın, avukatlık yaptığım dönemlerde dosyalarımızda üç günlük uzaklaştırma kararlarını gördük. Aklımızla alay eder gibi. Biz kadını o şiddet sarmalından kurtarmaya çalışıyoruz. Elimizde muazzam bir yasa var. Fakat yasanın uygulayıcıları bunu hayata geçirmiyor. Kim peki bundan sorumlu? Sizler de sorumlusunuz. Yine verilen tedbir kararlarının yüzde 33'ü erkekler tarafından ihlal ediliyor. Ve yine ihlallere rağmen kanundaki zorlama hapsi yaptırımları uygulanmıyor. İncelenen 203 dosyanın da sadece üçünde tedbir nafakasına hükmediliyor. Şimdi biz böylesi bir tabloda 6284'ün nesiyle övüneceğiz uygulanmadıktan sonra, uygulama alanı bulunmadıktan sonra?” ifadelerini kullandı.

 

‘Yoksulluk nafakası yalnızca 2 bin 150 lira, o da ödenmiyor’

 

Kadınların nafaka hakkına ilişkin de Bakan Mahinur Özdemir Göktaş'a sorular yönelten Dilan Kunt Ayan, “6284, yuva yakan yasa diye erkekler her yerde bunu deklare etti ve maalesef ki şu an her geçen gün uygulama alanı daralan bir yerde. Bunda sizin de sorumluluğunuz var. Son olarak AKP iktidarı yıllardır nafakayla uğraştı, uğraştı, allem etti, kallem etti, en son Anayasa Mahkemesi karar verdi. O günden bugüne sizden bir açıklama gelmedi. Biz merak ediyoruz. Kadınların nafaka hakkına yönelik bu duruma ilişkin nedir planınız? Bakın ben size bir yüzde de vereyim. Bu ülkede yoksulluk nafakası yalnızca 2 bin 150 lira. Onların büyük bir oranı da ödenmiyor. Son olarak kadınların bütçesi kadınlara ayrılmadıkça bu ülkede kadınlar öldürülmeye devam edecek. Bizler artık devletin hataları, eksiklikleri, ihmalleri yüzünden tek bir kadının bile yaşamdan kopmasını istemiyoruz. 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü'ne giderken sizden, bakanlığınız adına kadınların yanında olan bir bütçe yapmanızı istiyoruz” dedi.

 

‘Çocukların lokmalarını birleştirip kendine saray yapmış’

 

DEM Parti Milletvekili Beritan Güneş Altın ise çocuk yoksulluğuna dikkat çekerek, eski Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya'ya ilişkin fon iddialarını gündeme getirdi. Beritan Güneş Altın, “Ne yazık ki bu yönetilmiş yoksulluğun cezasını, işlemediğiniz bir suçun cezasını çekmek denildiğinde ise yoksulluğun bedelini en ağır çocuklar ödüyor. O suçun müsebbibi çocuklar değil oysa. Onların bakanlığı olarak hizmet verdiğini iddia eden, geçmiş dönemlerde sizin koltuğunuzda oturan Fatma Betül ve onun gibilerdir. Çocukların haklarını kemirenler kim bilir ellerinde mühür varken neler neler yaptılar. 163 milyon lirayı yatırmış fona bakan, bu parayı nereden buldu Sayın Bakan? Bakanlığınız bu konuya dair bir soruşturma yürütecek mi? Çocuklar açlıktan bayılırken onlara sosyal hizmet üretmesi gereken bir bakan, çocuklara verilecek lokmaları birleştirip kendine saray yaptırmış. Çocuklar adına Fatma Betül'den hesap sormalıyız. Hesap sormalısınız Sayın Bakan. İşte sosyal hizmetin kişisel hizmete nasıl dönüştüğünün kanıtıdır bu fotoğraf” diye konuştu.

 

‘Kadın başına günlük sadece 70 kuruş düşüyor’

 

DEM Parti Milletvekili Sabahat Erdoğan Sarıtaş da kadınların güçlendirilmesine ayrılan bütçenin yetersizliğine dikkat çekerek, “Ailenin korunması ve güçlendirilmesi programına yaklaşık 30 milyar lira ayrılırken, kadının güçlenmesi programına yalnızca 11 milyar lira ayrılmış. Bu kaynak kadın nüfusuna bölündüğünde kadın başına günlük sadece 70 kuruş düşüyor Sayın Bakan. 70 kuruş. Ancak sorun yalnızca bütçe yetersizliği değil. Kadınları korumakla yükümlü kurumların görevlerini yerine getirmemesi ve erkek şiddetini cesaretlendiren cezasızlık politikaları da bu tablonun önemli bir parçası. Sayın Bakan kusura bakmayın ama sizin bütçenizin hâli böyle olunca kadınlar yalnızca erkek şiddetiyle değil, erkek egemen yargı anlayışıyla da mücadele etmek zorunda kalıyor” dedi.

 

‘Kadına karşı işlenmiş suçlarda niye zaman aşımı var’

 

Yargılamalarda uygulanan iyi hâl indirimlerini eleştiren Sabahat Erdoğan Sarıtaş, Sêrt'in (Siirt) Dih (Eruh) ilçesinde çocuk yaşta zorla evlendirilen ve cinsel istismara maruz bırakılan Z.Ç.'nin davasını hatırlatarak, “Bu yargının bize göre kanayan yarası iyi hâl indirimidir. Yani yargı süreçlerinde kadının yaşam hakkı değil, failin mahkeme salonundaki davranışlarının dikkate alınması artık kabul edilir bir durum değildir. Bu yaklaşım adalet değil, cezasızlık üretiyor. Sizin de takip ettiğiniz, avukatlarınızın takip ettiği bir dava. Z.Ç. dosyası... Siirt'in Eruh ilçesinde 2023 yılında henüz 15 yaşındayken zorla evlendiriliyor. Daha doğrusu zorla alıkonuluyor. Kayınpederi tarafından sistematik cinsel istismara maruz kalıyor. 2003 yılında bu oluyor. 20 yılı aşkındır Z.Ç. adalet arıyor. Z.Ç. hem çocukken şiddet görüyor. Büyüdü, adalet bulamadığı için şiddet görüyor ve aynı zamanda çocuğuyla birlikte yoksulluk mücadelesi de veriyor. Dosyada yapılan DNA incelemesinde Z.Ç.'nin çocuğunun biyolojik babasının kendisine yıllarca cinsel istismarda bulunan kişi olduğu tespit edildi. Yani kayınpederi olduğu tespit edildi. Buna rağmen Siirt 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen davada 2024 yılında beraat kararı verilmiş. İstinafın bozma kararı üzerine yeniden başlayan yargılama ise zaman aşımı gerekçesiyle düşürülmüş. Bu kararın Diyarbakır Bölge Mahkemesi tarafından bozulmasına rağmen 23 Eylül 2026 tarihinde görülen duruşmada dava ikinci kez zaman aşımı gerekçesiyle düşürülmüştür. Ya ben sormak istiyorum. Kadına karşı işlenmiş bu suçlarda niye zaman aşımı kavramı kullanılıyor? Kadınlar neden bu acıya tekrar tekrar maruz kalıyor? Bununla ilgili herhangi bir adım atacak mısınız Sayın Bakan? Buradan açıkça sormak istiyorum ve cevabını bekliyorum sizden” ifadelerini kullandı.