Melek Avcı

 

ANKARA- Barış Akademisyeni Özgür Sevgi Göral, barışın siyasal aktörlerle sınırlı kalmasını ve toplumsallaşamamasını eleştirerek, “Her şey bizim neyi ne kadar inşa edeceğimize bakıyor. Barış politikası hâlâ çok sahipsiz” dedi.

 

Barış ve Demokratik Toplum Süreci ile birlikte Kürt sorununun demokratik çözümüyle birlikte Türkiye’de barışın yalnızca çatışmaların sona ermesiyle sınırlı kalmayıp demokratik, eşitlikçi ve özgür bir toplumsal yaşamın inşasına dönüşmesi temel dinamik. Bu süreçte kadınlar, “Kadınlar Yan Yana, Geleceği Konuşuyoruz” konferansında bir araya gelerek yeni dönemin toplumsal ve siyasal inşasında kadınların rolünü ve ortak yaşamın imkânlarını ele aldı. Akademisyenlerin, yazarların, siyasetçilerin ve farklı toplumsal kesimlerden kadınların katıldığı konferans, barışın toplumsal temellerinin güçlendirilmesi açısından da önemli bir buluşma zemini oluşturdu. Ancak barışın toplumsallaşması, yalnızca siyasal aktörlerin yürüttüğü müzakerelerle değil, toplumun düşünsel, kültürel ve kamusal alanlarının dönüşümüyle de doğrudan ilişkili. 

 

Yazı dizimizin son bölümünde, Barış Akademisyeni ve aktivist Özgür Sevgi Göral ile akademi ve basının barışı ve demokratikleşmeyi inşa etmedeki rolünü konuştuk.  

 

Barışa ve umuda alan açan bir gazetecilik

 

Türkiye’de medyanın uzun yıllardır ürettiği siyasal ve toplumsal dile dikkat çeken Özgür Sevgi Göral, yeni bir ortak yaşamın inşasında gazeteciliğe ve gazetecilere rol düştüğünü belirtti: “Bir kere şuradan başlamak lazım: Bir tane basın yok, çok farklı basın kuruluşları var. Daha ana akım olanlar var, daha fazla eşitlik, özgürlük, kurtuluş mücadelelerinin yanında, civarında, o perspektifle yayın yapan kurumlar var. Zannediyorum herhalde biraz o tip hareketliliklere hayırhah bakan basına burada daha fazla rol düşüyor, daha fazla ortak mücadeleye, barış inşasına, umuda alan açan bir gazetecilik için. Orada da ama sanırım şöyle bir sorun oluyor: O tip basın kuruluşları da biraz içe kapanabilen, zaman zaman ana akıma konuşamayan ya da oradaki insanlarla kendi programlarını çıkarmakta zorluk çeken, kendisi de çok ağır bedeller ödeyerek gazetecilik yapan basın kuruluşlarıdır. Çünkü Türkiye’de son 10 yılda çatışmanın yeniden şiddetlenmesi ile basın da çok ciddi bir şekilde hedef alındı. Başta tabii ki özgür basın. Ama artık diğer basın kuruluşlarının da bir biçimde çok fazla hedefe konulduğunu, ifade özgürlüğünün dikkate alınmadığını görüyoruz. Burada barış yanlısı, yeni bir eşitlikçi ortak yaşam yanlısı basın ve medya kuruluşlarına daha fazla iş düşüyor. Biraz da kendi geleneksel alanlarını genişleterek, başkalarını da o tartışmaya katarak ilerlemeli. Bu zor bir iş ama sanıyorum yeni yöntemlerle denemekte fayda var.”

 

Biz bir şeyler kurabilecek miyiz?

 

Demokratikleşme ve ortak yaşamın inşası için basında yeni bir dile ihtiyaç olduğunu vurgulayan Özgür Sevgi Göral, bu inşayı ortak yaşamı isteyenlerin güçlendireceğini belirterek şunları söyledi: “İdeal bir çatışma-çözüm süreci ve barış inşası süreci olsaydı ve bunun için belirli imkânlar olsaydı, söylenecek çok şey vardı. Bunun için tabii ki mekanizmalar var ve en önemli kısmı belki yeni bir ortak yaşam anlatısının inşa edilmesi... Bunun da basın yoluyla, bir geçişin olduğu durumda böyle olması gerekirdi. Fakat ben bunun böyle olabileceğini düşünmüyorum bu süreçte. Dolayısıyla önerdiğimiz neredeyse hiçbir şey hayata geçmeyecekken böyle bir uzun öneriler listesi vermeyi de çok anlamlı bulmuyorum. Çünkü biraz da o dönem kapandı diye düşünüyorum. Çok daha sert bir dönemdeyiz. Çatışmalar geri döndü. Kapitalizm bütün şiddetiyle bastırıyor. Irkçılık, erkeklik, ekolojik kriz o kadar çok şeyin bir araya geldiği bir felaketler içinde bu süreç başladı ki ve biraz da Özgürlük Hareketinin yaptığı bir hamle ile başladı. Çok dar bir jeopolitik alanda devam ediyor. Dolayısıyla burada bence çok fazla resmi mekanizma görmeyeceğiz. Öyle düşünüyorum. Bu durumda şu çok önem kazanıyor: Bizim, biz derken yeni bir eşitlikçi ortak yaşam hayal eden herkesi kastediyorum farklarıyla birlikte, biz bir şeyler kurabilecek miyiz? Ama ciddiyetle, ama hakkını vererek, ama gerçekten çok farklı kesimleri bir araya getirerek ve aynı zamanda da özgürlükçü bir politika inşa ederek.”

 

‘Her şey bizim neyi ne kadar inşa edebileceğimize bakıyor’

 

Bu inşa için yenilikçi ve yaratıcı yöntemlere ihtiyaç olduğunu belirten Özgür Sevgi Göral, “Yıllardır yaptığımız, artık biraz da eskimiş formları tekrar ederek değil de farklılaştırarak. Mesela bu konferans çok güzel ama artık sadece konferans formuyla da değil, başka şekillerde başka bir araya gelişler örgütleyip işler çıkarmalıyız. Özgür basın aslında bunu yapmaya çalışıyor. Kadın basını gibi bir şeyi hayata geçirmeye çalışıyor, kadınların sözünü yaymaya çalışıyor. Belki bunları farklı ittifaklarla ve böyle daha yenilikçi yöntemlerle düşünmek lazım. Örneğin belki röportajlar yerine kimi görsel malzemeler, klipler, küçük video denemeler gibi çalışmaları birazcık harekete geçirmek olabilir. Bana göre karanlık bir zamandayız ve kısa vadede bunun değişeceğini düşünmüyorum. O yüzden her şey bizim neyi ne kadar inşa edebileceğimize bakıyor. Biraz öyle görüyorum” dedi.

 

Süreçte daha çok siyasi aktörler konuşuyor

 

Önceki sürece (2013-2015) kıyasla toplumsallaşmanın geride kaldığı ve bu dönemde daha çok siyasi aktörlerin konuştuğu yönündeki eleştirilere katıldığını söyleyen Özgür Sevgi Göral, “Bence çok önemli bir tespit. Mesela 2013-2015 süreci bence güçlü bir duygular ve duygulanımlar mekanizması da yaratmıştı hem destekleyenler için hem karşı olanlar için. Çok canlı bir tartışma vardı etrafında, değil mi? Bugün bence bu yeni süreç ki ben her durumda Kürt meselesini silahlı, güvenlikçi yöntemlerle değil, diyalog ve müzakere yoluyla, siyaset sahasında yeniden konuşmanın çok önemli olduğunu düşünüyorum, bu sefer bir heyecan yaratmadı. Güçlü bir duygular ve duygulanımlar alanı yaratamadı. Çünkü dediğiniz gibi çok tepede, siyasetin kimi aktörlerinin sadece konuştuğu ve aşağıda çok sonuç üretmeyen bir şey olarak tezahür etti. Aslında bu bence son 20 yılda dünya çapında da gördüğümüz bir trend. Örneğin Filistin mücadelesini düşünelim. Çok güçlü bir uluslararası mobilizasyon var ama sonuç alamıyor. Aynı şey çözüm süreci için de birazcık geçerli. Destek olmadığını düşünmüyorum. Türkiye’nin bence kahir ekseriyeti Kürt meselesinin silahlı yollarla değil, siyaset yoluyla çözülmesine mesafeli değil ama bu onların günlük hayatında hiçbir dönüşüme yol açmıyor. Tam dediğiniz gibi böyle tepede konuşulan bir şey” ifadelerini kullandı.

 

‘İmkân aşağıda yürütülecek olan mücadelededir’

 

“Şimdi bu sürecin toplumsallaşması demek, insanların gündelik hayatlarında iyi kötü, küçük büyük bir etki yaratması demektir” diyen Özgür Sevgi Göral şöyle devam etti: “Bugün hükümet bunu tamamen ayrıştırarak yürütme konusunda çok kararlı. Şimdi bizim de bunu olabildiği kadar esnetebilmemiz. Tabii ki devleti zorlamaya devam edeceğiz. Bundan vazgeçelim demiyorum ama gücümüzü esas olarak nereye vereceğiz? Ben hep imkânı aşağıda yürütülecek mücadelelerde görüyorum, yani taban hareketlerinde, kooperatiflerde, ekolojik inisiyatiflerde, kadın hareketlerinde, LGBT hareketlerinde, basın girişimlerinde. Tüm bunların birbirlerine el vererek, omuz vererek alan açmalarında görüyorum. Ben umudu da imkânı da barışın birazcık toplumsallaşmasının yolunu da orada görüyorum. Türkiye çok savaş yorgunu bir toplum ama barışın da dilini henüz bulabilmiş değil. Barış ajitasyonu hâlâ çok sahipsiz. Barış politikası hâlâ çok sahipsiz. Dolayısıyla bunun üzerine ve belki de küçük şeyleri küçümsemeden, illa büyük zaferler gibi değil de küçük küçük gündelik adımları, mahalle toplantılarını, iş yerlerinde bir araya gelmeyi, tribünlerde bir şeyler yapmayı kısacası hayatın her alanında barış meselesini diğer bütün meselelerle ilişkili olarak gündeme getirmek gerek. Bence burada da size çok rol düşüyor. Bir de bence biz bunu çok yaşlı yöntemlerle yapıyoruz. Kadınlar Yan Yana Konferansı’nın içindeki arkadaşlarınızdan birisiyim ve ben de en gençlerinden birisi değilim. Biraz daha gençlerin katıldığı bir şey olmalı. Onun için genç kadınların daha çok olması buranın dilini de değiştirir, mücadelenin dilini de değiştirir. Onları kazanmak, onları bütün bu toplumsallaştırma sürecinin bir parçası yapmak lazım. Yeni yöntemler de belki oradan çıkabilir. Benim aklıma uzun uzun yazılar yazmak geliyor, belki onların aklına daha görsel bir şeyler gelebilir. Daha kalabalık ve daha farklı kesimlerin bir arada hareket ettiği bir şey yaratmak geliyor aklıma.”

 

‘Akademi tepedeki basınç yüzünden geri duruyor’

 

Barış sürecinin toplumsallaşmasında akademinin üstlenebileceği role de değinen Özgür Sevgi Göral, Barış Akademisyenleri deneyiminin önemli bir düşünsel kırılma yarattığını hatırlattı: “Ben, Barış Akademisyeniyim ama Barış İmzacıları’ndan çok önce, 2008’de Yıldız Teknik Üniversitesinden atılmayı başardım. Aslında uzun zamandır Türkiye üniversitelerinde çalışmıyorum. Fransa’da çalışıyorum 8 yıldır. Barış İmzacıları bence çok önemli bir örnek. Genelde olumsuz sonuçlarıyla konuşuyoruz ve haklıyız da bunda. Çünkü hâlâ çok karamsar bir tablo var orada ama aynı zamanda Barış İmzacıları tecrübesi çok önemli bir kırılmayı da temsil ediyor. Türkiye akademisinde çok büyük bir birikim ortaya çıktı. Bundan 10 yıl, 15 yıl, 20 yıl önce imza tarihinden sonra düşünülemeyecek bir ortaklıkla ‘Bu suça ortak olmayacağız’ diye bir şeye imza attık. Bunun çok önemli bir düşünsel kırılma teşkil ettiğinin altını çizmek isterim. Şimdi Türkiye akademisinde de birçok meslektaşım var. Daha farklı bir akademi için mücadele etmeye devam ediyorlar. Mevcut durumda üniversitenin içinde, Türkiye’de de dışarıda da diasporada da eleştirel konularda çalışan epey bir Türkiyeli akademisyeniz. Birbirimizle ilişkilerimiz de var. Bir eleştirel birikim de oluştu diye düşünüyorum. Bütün zorluklara ve kısıtlılıklara rağmen kolektif bir biçimde bir literatür inşa edebildik. Bir kere bunu önemli buluyorum. İkincisi, şimdi barış sürecinin toplumsallaşması meselesi çok geride kaldığı için aslında bu konuda söz üretebilecek, bilgi üretebilecek pek çok arkadaşımız da kısmen geride duruyor. Bu dar tepedeki hâlin basıncı yüzünden geri duruyorlar.”

 

‘Militarist yapıyı gerilettikçe her alanda kapılar açabiliyoruz’

 

Militarist yapının geriletilmesinin Kürt meselesinin çözümü ve diğer sorunların tartışılması için zemin açtığını belirten Özgür Sevgi Göral şunları söyledi: “Bir de tabii Türkiye’de genel demokrasiye dair meseleler çok kötü gittiği ve hükümet de birazcık onu ’başarılı’ bir şekilde ayırmayı becerdiği için insanlar biraz tereddüt ediyor da olabilirler. Kendi çalışmalarımda bunların hiçbirini bir demokrasi, bir de barış mücadelesi olarak çerçevelemiyorum. Bunun doğru bir yöntem olduğunu da düşünmüyorum ama genel olarak bu kullanıldığı için bence bu iki alanın birleşikliği üzerinde ısrar etmeliyiz. Türkiye tarihinde düşünsel olarak da politik olarak da önemli kırılmaların yaşandığı zamanların çatışmasızlık dönemi olması bir tesadüf değil. Bir gelecek ufkunun, bir beklentinin olduğu ve özel harp aygıtının geriletildiği zamanlarda hem hareketler böyle pıtrak gibi boy verdi hem Kürt meselesi, LGBT meselesi, kadınlar, Ermeni soykırımı gibi bütün bunlar da konuşulmaya ve tartışılmaya başlandı. Böyle bir karşıt kamular ortaya çıktı. Bu tesadüf değil. Biz Türkiye’nin militarist yapısını gerilettikçe her alanda belirli kapıları açabiliyoruz. O yüzden eleştirileri olanları da buraya davet etmeliyiz eleştirileriyle birlikte ve o eleştirileri giderecek bir barış toplumsallaşmasını birlikte inşa etmek, en azından bunun için mücadele etmek için gerekli. Eğer öyle bir ortaklık kurabilirsek belki bir fark yaratabiliriz diye düşünüyor.”