ANKARA - DEM Parti Milletvekili Beritan Güneş Altın, Merdin’deki ekolojik yıkımı ve halk sağlığı tehdidini üç ayrı bakanlığa sorarak, “Mezopotamya topyekûn risk altında” dedi. 

 

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Merdin Milletvekili Beritan Güneş Altın, Merdin’deki Mazıdağı ilçesinde faaliyet yürüten Eti Bakır A.Ş. tesislerinin yarattığı ekolojik tahribat ve halk sağlığına yönelik risklere dikkat çekerek üç ayrı bakanlığa soru önergesi verdi.  

 

Tarım ve Orman Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na verilen soru önergesinde, “kalkınma” adı altında yürütülen faaliyetlerin Mezopotamya’da ekolojik yıkımı derinleştirdiği vurgulandı.

 

Yıkıma rağmen 3 yeni tesis!

 

Önergede, maden ocakları, gübre ve asit üretim üniteleri ile metal geri kazanım tesislerini kapsayan kompleksin uzun süredir bölgenin su varlıklarını, tarım alanlarını ve yaşam alanlarını tahrip edildiğine dikkat çekilerek, yeraltı sularının yüzde 60 azaldığı belirttildi. Önergede, mevcut tahribat giderilmeden aynı sahaya üç yeni tesis daha kurulmak istenmesine tepki gösterdildi. 

 

‘Ekoloji dernekleri uyarıyor’

 

Mardin Ekoloji Derneği’nin Nisan 2026 tarihli raporuna işaret edilen önergede, “Mardin Ekoloji Derneği’nin Nisan 2026 tarihli ilgili raporunda da belirtildiği üzere, Mazıdağı’nda yıllardır, “kalkınma” adı altında ekolojik ilkeler yok sayılmaktadır. Mevcut tahribatların onarılmadığı, su varlıklarının korunmadığı ve halkın karar süreçlerine dahil edilmediği bir durumda, yeni tesislerin açılmasının, ekolojik yıkımın katlanarak büyümesine ve sırasıyla Mazıdağı’nın, Mardin’in ve tüm Mezopotamyanın etkilenmesine sebep olacağı açıktır” ifadelerine yer verildi. 

 

Bakanlara şu sorular yöneltildi: 

 

“ * Mazıdağı ilçesinde faaliyet yürüten Eti Bakır A.Ş. tesislerine ilişkin olarak Bakanlığınız tarafından son 5 yıl içerisinde kaç adet çevresel denetim gerçekleştirilmiştir? Bu denetimlerin tarihleri ve kapsamları nelerdir?

 

* Söz konusu tesislerde su, hava ve toprak kirliliğine ilişkin yapılan ölçümlerde hangi parametreler incelenmiş, ölçüm sonuçları hangi aralıklarda çıkmıştır? Bu sonuçlar yasal sınır değerlerle karşılaştırıldığında nasıl bir tablo ortaya çıkmaktadır?

 

* Yeraltı su seviyelerinde azalma olduğuna ilişkin Bakanlığınıza veya bağlı kurumlara ulaşmış herhangi bir ölçüm, rapor veya şikâyet bulunmakta mıdır? Varsa bu veriler hangi kurumlara aittir?

 

* Eti Bakır A.Ş. tesisleri için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreçlerinde kümülatif etki değerlendirmesi yapılmış mıdır? Yapıldıysa hangi projeler birlikte değerlendirilmiştir?

 

* Aynı saha içerisinde mevcut tesislere ek olarak planlandığı belirtilen yeni sanayi tesisleri için ayrı ayrı ÇED süreçleri yürütülmesinin, toplam çevresel etkiyi parçalı biçimde değerlendirme riski Bakanlığınızca nasıl değerlendirilmektedir?

 

* Ekosistem üzerindeki etkilerin izlenmesi amacıyla Bakanlığınız tarafından yürütülen bağımsız bir izleme programı veya akademik işbirliği bulunmakta mıdır?

 

* Mazıdağı ve çevresinde son 10 yıl içerisinde Bakanlığınız tarafından yürütülen çevresel sağlık izleme çalışmaları var mıdır? Varsa kapsamı ve sonuçları nelerdir?

 

* Bölgede solunum yolu hastalıkları ve alerjik hastalıkların görülme sıklığı yıllar içinde artış göstermiş midir? Gösterdiyse bunun çevresel faktörlerle ilişkisine dair bir analiz yapılmış mıdır?

 

* İçme suyu kaynaklı sağlık risklerine ilişkin olarak bölgedeki sağlık kuruluşlarına yansıyan vaka sayılarında bir değişim gözlemlenmiş midir? Son 10 yılda Mazıdağı ve çevresinde akciğer ve deri başta olmak üzere kanser vaka tespitlerindeki değişim ne yönlüdür?

 

* Mazıdağı ve çevresinde tarımsal üretim deseninde son 10 yılda meydana gelen değişimlerin (ürün çeşitliliği, verim kaybı, ekim alanı daralması) temel nedenleri Bakanlığınızca analiz edilmiş midir?

 

* 2011-2016 tarihleri arasında Mazıdağı genelinde yapılan hayvancılık parametresi nedir? Kentteki küçükbaş ve büyükbaş hayvan sayısındaki değişim yıllara göre hangi yönlüdür?

 

* Bölgede çiftçilerin sulama suyu temininde yaşadığı zorluklara ilişkin Bakanlığınıza ulaşmış resmi şikâyet veya başvuru sayısı kaçtır? Bu başvuruların içerikleri nelerdir?”