Pelşin Çetinkaya

 

AMED - Licê'de hayvanlarını otlartırken karakolda atılan havan mermisi sonucu katledilen 12 yaşındaki Ceylan Önkol'un ölümü üzerinden 17 yıl geçmesine rağmen adalet sağlanmadı. 

 

Amed'in Licê (Lice) ilçesi Kanîsipî Mahallesi’ne bağlı Xombaz mezrasında, 28 Eylül 2009'da hayvanları otlatırken karakoldan atılan havan mermisiyle katledilen Ceylan Önkol'un (12) katledilmesinin üzerinden 17 yıl geçti. 

 

Ceylan Önkol’un katledilmesi kadar, ardından yaşananlar da hafızalara kazındı. Cenazesinin saatlerce olay yerinde bırakılması, ailesinin kendi imkanlarıyla cenazesine ulaşması ve soruşturmanın yıllarca sonuçsuz kalması, ailesinin acısını daha da derinleştirdi.

 

Saat 11.30 sıralarında meydana gelen katliamda Ceylan Önkol’un cenazesine ulaşmakta saatleri buldu. Ceylan Önkol’un cenazesi 6-7 saat boyunca olay yerinde kaldı. Aile, patlamanın ardından durumu jandarmaya ve savcılığa bildirdi. Ancak savcı ve otopsi yapacak doktor, bölgenin “Riskli” olduğu gerekçesiyle olay yerine gelmedi. Ceylan’ın annesi Saliha Önkol, kızının parçalanmış bedenini kendi elleriyle toplamak zorunda kaldı. Ardından Ceylan’ın cenazesi aile ve köylüler tarafından karakola götürüldü.

 

Bir annenin kızının saçlarını okşaması, elini tutması, ona son kez sarılması gerekirken, Saliha Önkol kızının cenazesini eteğine topladı. Ailenin de en zorlu mücadelesi burada başladı.

 

 

Dosyadaki raporlar 

 

Ceylan Önkol’un katledilmesine neden olan mühimmatın 40 milimetrelik bombaatar mühimmatı olabileceğine ilişkin raporlar dosyaya girdi. Aile ve insan hakları örgütleri ise mühimmatın bölgedeki askeri birliklerden atıldığına ilişkin iddiaların araştırılmasını istedi. Alternatif bir uzman raporunda da patlamanın Ceylan Önkol’un kendi müdahalesiyle gerçekleştiği iddiasını destekleyecek bir bulgu olmadığı belirtildi. Fakat yıllar geçti. Sorular büyüdü, dosya küçüldü.

 

Failler ceza almadı

 

Lice Cumhuriyet Başsavcılığı, 4 Nisan 2013’te Ceylan Önkol’un katledilmesiyle ilgili failler hakkında “Görevi kötüye kullanmak” suçlamasıyla yürütülen soruşturmada takipsizlik kararı verdi. Savcının, “Güvenlik” gerekçesiyle olay yerine götürülmemesinden sorumlu tutulan jandarma görevlileri hakkında da “Görevlerini ihmal ettiklerine ve suçun unsurlarının oluştuğuna dair delil bulunmadığı” gerekçesiyle kamu davası açılmasına yer olmadığına karar verildi. Böylece Ceylan Önkol’u katledilmesinin ardından aileye bir kez daha kapı kapandı. Fakat Ceylan Önkol’un annesi Saliha Önkol, kızının katledilmesinin peşini bırakmadı.

 

Dosya mahkemeye taşındı

 

Dosya bu kez idarenin sorumluluğunun tartışıldığı mahkemeye taşındı. Bakanlık, idarenin kusurlu olmadığı yönünde savunma yaptı. Ancak mahkeme, Xambaz mezrasındaki alanın köylülerin hayvanlarını otlattığı, çocukların kullandığı ve yerleşim yerine yakın bir bölge olduğuna ilişkin bakanlık tarafından aksini gösteren herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığına dikkat çekti. Mahkeme, insanların sürekli kullandığı ve yerleşim yerine yakın bir alanda patlamamış mühimmatın bulunmasının, güvenlik hizmetinin gereği gibi yürütülmediğini belirterek, idarenin yüzde 90 oranında kusurlu olduğuna hükmetti.

 

Ceylan Önkol kusurlu bulundu 

 

Ancak aynı kararda, bilirkişi raporunda yer alan ve Ceylan Önkol’un elindeki cisimle bombaatara vurması sonucu patlamanın meydana geldiği yönündeki değerlendirmeye atıf yapılarak, Ceylan Önkol’a da yüzde 10 kusur verildi. O yaşta bir çocuğun eline geçmiş bir cismin ne olduğunu bilmesi, taşıdığı tehlikeyi öngörmesi beklenirken, onu korumakla yükümlü olanların sorumluluğu ise mahkeme kararıyla yüzde 90 olarak belirlendi.

 

Tazminat kararı

 

Mahkeme, Ceylan Önkol’un yüzde 10 kusurlu kabul edilmesi nedeniyle annenin 124 bin 700 TL’lik maddi tazminat talebinin 112 bin 230 TL’sini kabul etti. Babası Raif Önkol için talep edilen 77 bin 890 TL maddi tazminatın ise 70 bin 101 TL’sine hükmedildi. Anne ve babanın talep ettiği manevi tazminat kapsamında da 50’şer bin TL olmak üzere toplam 100 bin TL ödenmesine karar verildi.

 

Adalet talebi 

 

Ceylan Önkol’un katledilmesinin ardından ailesinin adalet arayışı hiç bitmedi. İnsan hakları savunucuları yıllar boyunca aynı soruyu sordu. Ceylan Önkol’un dosyası, yalnızca bir çocuğun ölümüne ilişkin adli bir dosya olarak kalmadı. Yıllarca Ceylan Önkol için adalet talebi birçok kentte yayıldı.