MERKEZÊ XEBERAN - Endama Komîteya Têkilîyanê Teberî ya Meclîsê Şarî yê Sûrîye Îlham Ehmede dîyar kerd ke Sûrîye reya verêne kurdî bi fermî nas kerdî. Îlham Ehmede vat ke prosesê entegrasyonî aver şîyo zî, tayê mudaxeleyî est ê ke wazenê herême de alozî bivejê û verê pêkerdişê zereyî gênê.

 

Forumê MERI’yî yê 2026 ewro Hewlêr de dest pêkerd. Forum her serre hetê Enstîtuya Cigêrayîşanê Rojhelatê Mîyanênî (MERI) ra yeno organîzekerdene. Zaf sîyasetmedar û dîplomatê Herêma Kurdîstanî, Iraqî, Rojavayê Kurdîstanî, Tirkîya û warê mîyanneteweyî tewrê forumî bîyî. Forum do 2 rojan dewam bikero; tede rewşa emnîyetî ya herême, meseleya kurdan, îstîqbalê Iraqî û prosesê sîyasî yê mabênê Rojavayê Kurdîstanî û Sûrîye do bi hîrayî bêrê munaqeşekerdene. Panela verêne rewşa Sûrîye û Rojavayê Kurdîstanî ser o ameye viraştene û Îlham Ehmede zî na panele de qisey kerd.

 

Îlham Ehmede bale ante naskerdişê heqanê kurdan û fermîbîyayîşê kurdkî ser o û wina vat: “Ziwanê kurdkî bi qerarê Serekîya Sûrîye ame naskerdene. Sûrîye reya verêne kurdî bi fermî nas kerdî. Naskerdişê nasnameyê kurdan gama tewr bingeyêne ya. Babeta ziwanê kurdkî ma rê zaf muhîm a.”

 

Îlham Ehmede dîyar kerd ke prosesê entegrasyonî ardim kerdo ke şaristanê Sûrîye bêrê pêser, berê sînorî reyna abê û agêrayîşê hemwelatijanê Sûrîye û Rojavayê Kurdîstanî rehet bibo. Îlham Ehmede vat ke dekewtişê Hêzanê Sûrîya Demokratîke (HSD) mîyanê artêşa Sûrîye heta nika bi rêjeyêk hewl ameyo ca û bi no qayde ardim kerdo ke aramî bibo serdest.

 

‘Rol û mîsyonê cinîyan’

 

Îlham Ehmede bale ante rolê cinîyan û tecrubeyê Îdareyê Xoserî yê Rojavayê Kurdîstanî ser o: “Tecrubeyê Îdareyê Xoserî seba tewrbîyayîşê cinîyan warê cuya pêroyî, sîyasî û ekonomîkî de modelêko pêşeng pêşkêş kerd. La ewro, wexto ke hêzê eskerî û dezgehê Îdareyê Xoserî kewenê mîyanê dezgehanê dewlete, ma vînenê ke rolê cinîyan de peyserbîyayîşêko eşkera est o. Ma no çî sey astengêk vînenê ke verê tewrbîyayîşê cinîyan ê merkezanê qerardayîşî de yo.”

 

Îlham Ehmede eşkera kerd ke prosesê entegrasyonî hema merheleya ceribnayîşî de yo û wina vat: “Bi vejîyayîşê qerarnameyê serekîye yo ke estbîyayîş, kultur û ziwanê şarê kurdî nas keno, destkewteyêk ame meydan. No naskerdiş sewîyeya Sûrîye de reya verêne yo û gamêka tarîxî yo. La no qerarname hetê pratîkî ra kêm maneno; taybetî seba heqê perwerdeyê bi kurdkî mekanîzmayê eşkera û zelalî erd ser o çin ê.”

 

Îlham Ehmede vera nêzelalîya mekanîzmayanê caardişê qerarê hukmatî hişyarî da û wina vat: “Seba ke zelalî çin a, tayê rey têmîyanekî vejîyenê. Ganî dewlete mekanîzmayanê zelalan ronê, aramîya ekonomîke xurt bikero û hetê emnîyetî kontrol bikero. Alozî hema zî est ê. Tayê mudaxeleyî est ê ke wazenê herême aloz bibo. Hîsê nijadperestî û tundrewîya tayê grûban, mudaxeleyanê teberî reyde aramîye xirab kenê û verê pêkerdişê zereyî gênê.” Îlham Ehmede dîyar kerd ke prosesê entegrasyonî destkewteyî ardê meydan la heta ke aramîya daîmîye ca bêro, hewcedarîye bi taqîb, israr û mekanîzmayanê pratîkan est a.”