Derya Ren

 

RIHA – YPJ’yî, destpêkê awankerdişê xo ra nata tesîrêko pîl serê heme beşanê cimatî kerd, awankerdişê sîstemanê azadîwaz ê cinîyan û sazûmankerdene modelê hemserektîye de rolêko dîyarkerdox kay kerdo.

 

Yewîneya Pawitişê Cinîyan (YPJ) bi şorişê cinîyan dir veciya verê çiman û wareyanê ke zafanê roniştoxê înan kurd ê, serê bingehê xopawitişî de dest bi xebate kerd. Bi wextî dir, tena Rojava de nê, zafanê cayanê Sûriye de zî tesîrê xo kerd. YPJ, tewrê averberdişê modelê îdarekerdişê serê bingehê xopawitişî, rêxistina cimatî û xelasîya cinîyan bî. Tesîrê zêde yê YPJ’yî nê erdî ser de, rayîr ver bi awankerdişê modelê îdarekerdişî ke serê bingehê bixobawerîya cimatî, tewr verê cû ya cinîyan, vera atmosferê tersî ke hetê rejîmê BAASî ra amebî awankerdene, akerd.

 

Cinîyî tenê şervan nîyê ê heme cayê cuye de yê

 

YPJ bi têkoşînê xo yê vera DAIŞî Kobanê de serranê 2014-2015ine de mohrê xo da tarîxî ro. Ê wextî ra nata, tesîrê ci wareyan de bi dewamî hîra bîyo. YPJ ke xelaskerdişê zafanê bajaran de destê DAIŞî de rolêko pîl kay kerd, mîyanê înan de Reqa, Menbîç û Dêra Zor zî est ê, serkêşîya têkoşînê azadîya cinîyan kerd.

 

Vernîya şorişê cinîyan, asayîş, sîyasat û îdareyê herêmî yê nê wareyî de bi zafane hetê camêrdan ra ameyîne îdarekerdene. Bi YPJ’yî dir, asayîşê cinîyan wareyê pêroyî de zaf zêde bî. Cinîyî tenê sey şervan nê, eynî wextî de îdareyanê herêmî, şaredarîyan, dezgehanê asayîşî û tewir bi tewir awanîyanê cimatî de zî dest bi xebatan kerd û rolêko çalak kay kerd. YPJî paştdayîşêko pîl da, bi taybetî caardene û sazûmankerdene modelê hemserektîye de.

 

Akademîyê Cinîyan, meclîsî û yewîneya asayîşî

 

Tesîrê YPJ’yî tena bi wareyê leşkerî dir sînordar nêbî. YPJ, bi tewrbîyayîşê zêdekerdişê asayîşê cinîyan mîyanê cuya cimatî û mekanîzmayanê fermanadayîşî de, bi perçeyêko pîl ê sîstemê Îdareyê Xoserî ke hetê cinîyan ra ameyo awankerdene.

 

No famkerdiş bi giranî hetê konfederalîzmê demokratîkî û paradîgmayê xelasiya cinîyan ke hetê Serekê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ra ameyo averberdene, pê ame. Nê semedî ra, YPJ bi armancê awankerdişê modelê cimatî yê alternatîfî şert û mercanê şerî de têgêra. Mîyanê sîstemê îdareyê herêmî yê Rojava de, meclîsê cinîyan, akademîyê cinîyan û yewîneya asayîşê cinîyan ameyî awankerdene.

 

Kobanê de tarîx ame nuştene

 

Her çend tesîrê YPJ’yî serê wareyî de bajar bi bajarêk cîya bi zî, mîsalanê tewr verê çiman ra yew xoverdayîşê Kobanî bi. Xoverdayîşê vera DAIŞî serranê 2014-2015ine de nameyê YPJ’yî dinya de vila kerd. Têkoşînê Kobanî de bîyo sembolê hêzê xopawitişê cinîyan.

 

Pêameyêk ke nasnameyê etnîkî yê cîya tede yenê rêxistinkerdene

 

YPJ ke bajaranê sey Serêkanîyê, Minbic, Reqa û Dêra Zorî de serkêşîya têkoşînê azadîya cinîyan kerd, seba rêxistinkerdişê cinîyanê ciwanan yê şaranê cîyayan zî wareyêk amade kerd.

 

YPJ ke cinîyanê wayîrê nasnameyanê cîyayan ra pê yeno, bîyo platformêk seba rêxistinkerdene, hişyarkerdene û kişfkerdişê xo seba cinîyanê zafanê cayanê dinya û bi taybetî zî yê Ewropa.

 

Vindertişê YPJ’yî vera Hêrişanê HTŞ’yî

 

Dimayê îşxalkerdişê Şamî hetê çeteyanê Heyet Tehrîr el-Şam (HTŞ) ra 8ê Kanûna 2024ine de, HTŞ û komê çekdarî ke hetê Tirkîya ra yenê paştdayene, krîzê Sûrîye ra feyde girewtî, 6ê çeleyî de vera taxanê Şêx Meqsûd û Eşrefîye yê ke xeylê xo kurd ê Heleb de hêrişêk dest pêkerdî.

 

YPJ’yî reyke bîn dimayê serkêşîya xoverdayîşî kerd seba ke cimatî, bi taybetî cinî û tutan, vera nê hêrişan bipawo. Zafê cinîyî ke hêzê xo YPJ’yî ra gêrewtî, serê bingehê pawitişî de xo rêxistin kerdî û tewrê têkoşînî bîyî.

 

Hedîseya ke şervanêka cinî dema hêrişanê HTŞ’yî yê serê taxanê Şêx Meqsûd û Eşrefîye de qatê hîrêyinî ra ameye eştene, çarçewaya dinya de bîye sedemê nêrazîbîyayîşê hîra.