Direniş hafızasını diri tutmak

  • 09:04 20 Kasım 2026
  • Kadının Kaleminden
“Simone de Beauvoir ‘Kadın doğulmaz, kadın olunur’ derken, bize dayatılan o zayıflık ve itaat rollerinin kaderimiz olmadığını hatırlatmıştı. Bugün kadın direnişi tam da bu ezberi bozuyor.”
 
Bêrîtan Elyakut Geçiken
 
25 Kasım yaklaşırken kadınların yaşadığı şiddeti, mücadeleyi ve yıllardır sürdürdüğü direnişi yeniden konuşuyoruz. Bu tarih, yalnızca kadına yönelik şiddete karşı sesimizi yükselttiğimiz bir gün değil. Aynı zamanda kadınların nasıl bir yaşam istediğini, nasıl bir gelecek kurmak istediğini de hatırladığımız bir gün olarak karşılanıyor. 
 
Bazı sabahlar Sur sokaklarının o ağır sessizliğiyle içimdeki bitmeyen gürültü çarpışıyor. Takvimler 25 Kasım’ı gösterdiğinde bu ses daha da büyüyor. Ama bu bir yasın ağırlığı değil, aksine yıllardır susturulmaya çalışılan, buna rağmen her seferinde taşların arasından sızmayı başaran o inatçı yaşamın sesi.
 
Biz kadınlar, tarihin kenarlarına itilmiş hikayelerin asıl sahipleriyiz. Bize hep "sus", “kahkaha atma” denildi, "sabret" denildi. Virginia Woolf, neredeyse bir asır önce "Kadınların kendilerine ait paraları ve odaları olmadan yazamayacaklarını" söylerken aslında sadece kalem tutan ellerden bahsetmiyordu. 
 
Kendi hayatının öznesi olamayan her kadının etrafına örülen o görünmez duvarlara vuruyordu. Bugün geldiğimiz noktada yalnızca kendimize ait bir alana değil, eşit, özgür ve şiddetten uzak bir yaşamı birlikte kurabilmeye ihtiyaç duyuyoruz ve o duvarları yıkmak için sadece bir odaya değil, koca bir dünyayı değiştirecek bir nefese ihtiyacımız var.
 
Dünyaya yayılan bir umut: Jin, Jiyan, Azadî
 
İşte tam bu noktada, bu coğrafyanın acısından, taşından ve direncinden süzülüp gelen o üç kelime kulağımda yankılanıyor: Jin, Jiyan, Azadî.
 
Bu sözler benim için kuru bir slogandan çok daha fazlası; bir kadının kendi varoluşuna sahip çıkma biçimi. Çünkü biliyoruz ki kadın özgürleşmeden yaşam gerçek anlamda nefes alamaz. Yaşam nefes almadıkça da özgürlük hep eksik kalıyor. Bir zamanlar sadece bu toprakların meydanlarında yankılanan bu sesin, bugün Tahran’dan Paris’e kadar dünyanın dört bir yanındaki kadınların dilinde bir umut marşına dönüşmesi tesadüf değil. Kürt kadınlarının en karanlık zamanlarda bile geri adım atmayan iradesi, yalnızca kendi kaderlerini değil, dünyadaki tüm kadınların özgürlük ufkunu genişletti.
 
Kurban rolünü elimizin tersiyle itiyoruz
 
Simone de Beauvoir "Kadın doğulmaz, kadın olunur" derken, bize dayatılan o zayıflık ve itaat rollerinin kaderimiz olmadığını hatırlatmıştı. Bugün kadın direnişi tam da bu ezberi bozuyor. Ev içinde, sokakta, savaşlarda ve zihinlerde örülen şiddet ağlarına karşı dururken, bize biçilen kurban rolünü elimizin tersiyle itiyoruz. Yaşamın seyircisi değil, bizzat kurucusu olmayı seçiyoruz.
 
Bunu anlamak için çok uzağa değil, kendi yakın hafızamıza, 2015-2016 yıllarında Sur’un o kadim bazalt taşlı sokaklarına bakmak bile yeter. Abluka ve çatışmaların yaşandığı, evlerin yıkıldığı ve insanların yaşam alanlarından uzaklaşmak zorunda kaldığı o günlerde kadınlar birbirlerine tutunmaya çalıştı. Zor koşullara rağmen dayanışmayı sürdüren kadınların mücadelesi hafızamızdaki yerini koruyor. 
 
Eski DBP İlçe Eşbaşkanı Reyhan Kavak'ın o dönemdeki duruşunu da unutmadık. Sur'da yaşananlar, kadın dayanışmasının en zor zamanlarda bile ne kadar önemli olduğunu gösterdi. Kadınlar yalnızca kendi yaşamlarını korumaya çalışmadı, birbirlerinin yanında durarak ortak bir mücadeleyi de sürdürdü.
 
Aradan yıllar geçse de o günlerin bıraktığı izler silinmedi. Kaybettiğimiz kadınlar, yarım kalan hayatlar ve yaşanan acılar hafızamızda dip diri duruyor. O yoldaşlık, en zor şartlarda bile yeni bir yaşamın ve dayanışmanın mümkün olduğunu gösterdi.
 
Xwebûn olma yolunun taşlarını döşemeliyiz
 
Bu süreçlerde bazen yoruluyoruz, eksilen her bir ismimizle içimizden bir parça kopuyor. Ama o hafızadan gelen kadın yoldaşlığını, birbirimizin yarasına merhem oluşumuzu hatırladığımda içimdeki o ağırlık yerini derin bir inanca bırakıyor. Biz birbirimize tutundukça, enkazların arasından bile mutlaka yeni bir filiz yeşerecek.
 
Bu filizi de yeşertmekte bizim elimizde ve kadınlar olarak bize yüklenmek istenen iktidar duygusundan sıyrılıp el ele tutuşmanın tam vaktidir. Bu 25 Kasım belki de bize yeni kurulacak dünya dengelerinde “Xwebûn” olma yolunu kurmamız için büyük bir şanstır. 
 
25 Kasım’ı sadece şiddete karşı bir haykırış olarak değil, kendi hayatımızı ve geleceğimizi geri alma sözümüz olarak yeniden ele alacağız. Çünkü biz varız, buradayız ve yaşamı özgürleştirene dek susmaya ve susturulmaya da hiç niyetimiz yok.