KCDP: Munaqeşeyê nefeqeyî rastîya cinîyan nimineno 2026-07-17 09:11:56   STENBOL - Avûkate Cansu Albayrak serê persanê ke KCDP’yî derheqê sererastkerdişê nefeqeyî de çar wezaretî rê persaya de qisey kerd û va, munaqeşeyê ‘nefeqeyê bêdem’ şîdet û feqîrîya cinîyan nimineno û va, ganî polîtîkayê cuya cinîyan esas gênê pê bêrê.   Dadgeha Desturê Bingehênî îbareyê “bêdem” ê madeyê 175ine yê Qanûno Medenî yo ke heqê nefeqeyî sererast kerdêne, betal kerd û dimayê nê munaqeşeyê ke dest pêkerdî dewam kenê. Platformê Ma Do Qetilkerdişanê Cinîyan Vindarnê (KCDP) çarçeweya Qanûnê Heqê Girewtişê Agahîye de Wezaretê Edaletî, Wezareta Keyeyî û Xizmetanê Komelî, Wezaretê Karê Zereyî û Wezaretê Xebatî û Asayîşê Komelî rê persî şirawit û daye waşt. Temsîlkara KCDPyî avûkate Cansu Albayrak derheqê babete de qisey kerd.   ‘Qerar hetê cinîyan de tehluke yo’   Cansu Albayrak qiseykerdişê Wezîrê Edaletî Akin Gurleko ke dimayê qerarê dadgehe ard ziwan, ard vîr û va: “No nêzdîbîyayîş hetê cinîyan de netîceyê cidî virazneno. Qerar do asayîşê ekonomî yê cinîyan zî qels bikero. Nefeqe esasê prensîbê têduştîye ser o ameybî hukumkerdiş. Qanûn cinsîyetî nêvano, vano ke dimayê destveradayîşî heto ke bikewo feqîrîye ganî bêro pawitiş. La wedaritişê îbareyê ‘bêdem’ do cinîyan hîna zêde mecbûrê zewacê mîyanê hawirê şîdetî bikero. Nê semedê cinîyan rê rîsko pîl o.”   Semedê çar wezaretan muracat   Cansu Albayrak va ke çarçeweya Qanûnê Heqê Girewtişê Agahîye de muracatê çar wezaretan rê kerdê û va ke persanê sey “derheqê tesîrê şîdetê î cinîye ya prosesê destveradayîşî û waştişê nafaqeyî de cigêrayîşêk şima est a yan nê?”, “Şima şenê dayan eşkera bikerê, hedîseyê întîkalê hêzê asayîşî de kerdê, dayeyê şîdetê semedê nafaqeyî pê yeno çi yo?” persayê.   Cansu Albayrak bale ant eşkerayîyanê Wezaretê Edaletî yê sey welatijan ra waştiş ameyîne’ û ‘çimdarîyê wareyî’ û va, rêxistinê cinîyan teberê prosesê qerargirewtişî ameyê verdayîş û va, bi wedaritişê îbareyê ‘bêdem’ nefeqeyî de do mexdûrîyetê cinîyan tewr zaf zêde bikero.”   ‘Dayeyan eşkera bikerê’   Cansu Albayrak waşt ke eşkera bibo ke qerarê goreyê kam ci cigêrayîşan ameyo dayîş û va ke ê wezaretî ra pabeyê cewabî yê. Cansu Albayrak wina va: “Munaqeşeyê rayepêroyî ser o dayîşê qerarêk wina, rast nîyo. Lazim o ke qerarî dayeyê zanistî ser o bêrê dayîş. Ma derheqê heqanê ekonomî û komelî yê cinîyan de zî persî persayî. Ma persa ‘semedê cinîyanê destveradayîşî kam ci paştîdayîş yenê dayîş?’ persa. Goreyê cewabê ke wezaretî ra bêrê ma do biwazê ke xebatî bikewê cuye.”   ‘Qerar hemverê huqûqî yo’   Cansu Albayrak sewbîna dîyar kerd ke qerarê Dadgeha Desturê Bingehênî hemverê huqûqî yo û va ke lazim o ke huqûq vernê de hetê mexdurî bipawo. Cansu Albayrak wina dewam kerd: “Nefeqe xora zaf kêmî yo. Vurîyayîşanê nê heqî de zî hemverê prensîbê têduştîye yo. Waştişê ma no yo ke polîtîkayê ke cinîyan xurt kenê bêrê averberdiş. Lazim o ke dewlete polîtîkayê ke xoserbîyayîşê ekonomî yê cinîyan xurt kenê biafirîno. Nefeqe asayîşêko ke cinîyan şîdetî ra dûr dardano yo. Ardişê sînorê demî semedê nefeqeyî, cinîyan mehkûmê hawirdorê şîdetî keno. Bi sînorkerdişê heqê nefeqeyî cinî mecbûr manenê zewacê ke ci de şîdet vînenê, bidomnê.”