Serkêşê Şorişê Cinîyan: YPJ 2026-06-15 09:13:44   Gulistan Gulmuş   RIHA - Şero giran ke Bakur û Rojhelatê Sûrîye de ame ciwîyayîş de cinî tena mexdûrbîyayîşî şerî yan zî hetê ke pawitişî red kerdêne û wareyê pawitişê esasî de ca girewtî. Awanbîyayîşê YPJyî zî hewcedarîyê asayîşî  vejîya orte, esasê paradîgma azadîya cinîye ya Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalan de şekil girewt û sey modelêk rêxistinbîyayîşî yê newe bîyayîşê xo awan kerd.   Dimayê serra 2011ine şerê mîyanên yê Sûrîye û dimayê nê şerê Bakurî û Rojhelatê Sûrîye de, cinî bi koçberî, qetilkerdiş, zewacê bi zorî û hêrîşanê cinsîyetî dir rî bi rî ameyî. Zafê cinî û tutî ameyî qetilkerdiş û ewro hema zî aqubetê zafê cinîyan nîno zanayîş. DAIŞ ke sey tehlukeyo pîl dinya ser o awan bi, cinîyan hedef girewt û herême de hetê cinîyan de munaqeşeyê pawitişê esasî hîna zêde ameyî dîyayîş û zafê cinîyan tena wareyê ke uca de ciwîyayîne nê, semedo ke îradeyê xo û nasnameyê xo bipawê, dest bi cigêrayîşê rêxistinbîyayîşî kerdî. Şervanê cinî ameyî têhet û Yewîya Pawitişê Cinîyan (YPJ) awan kerdî. YPJ serra 2013ine de ame awankerdiş û tena cinîyê kurdî nê, cinîyê erebî, turkmen, xerîban ra awan bi.   Yewbîyayîşê bi paradîgmaya Abdullah Ocalanî awan bî   Munaqeşeyê cinîyan ê awankerdişê pawitişêk xoserî tena bi şertê şerî sînordar nîyo. Paradîgmaya azadîwaz ê Rayberê Şarê Kurdî bi serran aver berd, nê prosesî de hetê cinîyan de bi referansê esasî. Ercnayîşê Abdullah Ocalan ê sey “cinî azad nêbo cimat azad nêbeno” tena hêzê semedê cinîyan nîyo, rastîya cinîye zî bi xo pê ano.   Esasê azadîya cinîye rêxistinbîyayîşê xoserî yo   Cinîyê ke verê mîyanê hêzê pawitişê têmîyan de ca girewtî, demî dir qerar girewtî ke ganî mekanîzmayê xoserî yê qerarî bibo. Cinîyan dîyar kerdî ke serdestîyê mêrdan tena wareyê cuye de nîyo, wareyê rêxistinbîyayîşî de zî ancî yeno berardiş û nê semedî ra hewcedarîyê rêxistinbîyayîşê cinîye est o. Serra 2013ine de YPJ bi fermî ame îlankerdîş û sey modelê rêxistinbîyayîşê xoserî yê esasê azadîya cinîye de vejîya vernî.   Tena perwerdeyê leşkerî nîyo, zaf wareyî de perwerde ame dayîş   YPJyî de tesîrê paradîgmaya azadîya cinîye ame hîskerdiş. Awanbîyayîş de tena perwerdeyê leşkerî nê; perwerdeyê cinsîyetê komelî, tarîxê cinîye, cuya kolektîf, mekanîzmayê qerargirewtişî û pawitişê esasî ame dayîş.   Vindernayîşê cuya rêxistinkerdeyî de tesîr cinîyan ser o kerd   Demê verênan de ca girewtişê cinîyan ê YPJyî cimatî de balkêş ame pêşwazîkerdiş û demî dir no vurîya. Bi taybetî bi qasê xoverdayîşê cinîyan ê wareyê şerî, vindernayîşê înan ê cuya rêxistinkerdeyî tesîrê cinîyanê ciwanî ser o kerd.   Serra 2014ine de bi serkew Kobanî yê hemverê DAIŞî de seranserê dinya de YPJ ame naskerdiş û serkewtişê Kobanî dir “Şorişê Cinîyan” vejîya sewîyeya tewr berzî.   Ewro YPJ tena bi prosesê şerî nê, bi munaqeşeyê azadîya cinîye, pawitişê esasî û vurîyayîşê komelî dir xebatanê xo bêmabêne domneno. Modelo tewr rêxistinkerde yê wareyî paradîgmaya YPJyî yena ercnayîş.