‘Semedê heqê hêvîye gamêke somut çin a’ 2026-02-25 11:03:30   Buşra Turan   ÎDIR – Avûkata OHD’yî Şaziye Cantepe dîyar kerd ke caardişê heqê hêvîyê binpaykerdişêk giran o û tepişteyan ver bi bêhêvîtîye de beno û wina va: “Wextê heqê hêvîyê orte ra bêro wedarnayene merdim terkî mergî yenê kerdiş. Birêz Ocalan binê tecrîdê giran de yo. Demêk derg o behsê prosesêk yeno kerdiş labelê hîna gamêka somut çin a. Ganî êdî no bi netîce bibo.”   Pêwa qerarê Dadgeha Heqê Merdiman a Ewropayî (DMME) ya ke seranserê cuyayîşê kesêk hemverê rûmetê merdimayîye ercna, Tirkîya nê 12 serran de huqûqê zere de bêcewab mende. Bi mîlyonan kesê ke azadîya fîzîkî ya Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî wazenê, waştişê bicaardişê qerarê Dadgeha Heqê Merdiman a Ewropayê (DMME) ya “heqê hêvîyê” ser o kenê. Pêwa qerarê ke ameyî dayîş zî Tirkîya derheqê “heqê hêvîyê” de tu rêziknameyêk qanûnî nêda û şertê qerarî nêameyî bicaardiş.   Endama Komeleya Hiuqûqnasê semedê Azadîye (OHD) avûkate Şaziye Cantepe derheqê heqê hêvîyê de qisey kerd.   ‘Hewcedarîyê merdiman bi hêvîye est a’   Şaziye Cantepe bale ant ser şert û mercê zîndanî û va semedê tepişteyê nêweş û muebetê giran heqê hêvîyê muhîm o û wina va: “2007ine heta nika herême de xebitena û ma şahidîya problemê cidî kerdî. Mîyanê serran de problem kêm nêbî, eksê ci giran bîyî. Zîndan de Tîpê Syê Îdirî tepişteyê nêweşê giran est ê. Tepişteyê rewşa înan giran ganî nêweşxaneyan de dermankerdiş bibê. Labelê çi heyf hîna zîndan de yenê tepişte. Ganî heqê tepişteyê ke muebet înan rê ameyo birnayîş bibo. Hewcedarîyê înan est o ke cuyayîşê xo bidomnê. Wexto ke na heqê hêvîyê bêro wedarnayene tepişte problemê rih û fîzîkî dir rî bi rî benê.”   ‘Tepişteyî terkê mergî yenê kerdiş’   Şaziye Cantepe dîyar kerd ke heqê hêvîye semedê qedexeyê îşkenceyî û pawitişê rûmetê merdimayîye muhîm o û va: “Tay tepişteyî pêvînayîşan de vajenê ‘şima çi wazenê, ma xora uca mirenê, ma veradê’. Şertê cuyayîşê înan ameyo sewîyeyêka wina ke tesîrêk negatîf cuyayîşê înan ser o keno. Tirkîya de dardekerdiş ame wedarnayene labelê tepişteyan terkê mergî kenê. Ganî heqê hêvîyê pê bêro. Pêwa qerarê DMME’yî û peymana PMME’yî Tirkîya tu game nêerzena.”   ‘Abdullah Ocalan binê tecrîde de yeno tepiştiş’   Şaziye Cantepe wina va: “Abdullah Ocalan hîna binê tecrîdê de yo. Kesêk ke bi serran binê îzolasyonî de yo yeno pawitiş ke muzakere bêro domnayene. Ganî şert û mercê ey bêrê awankerdiş. Îmkanê neqlkerdiş û têkilîyê Abdullah Ocalan sînordar o. Caardişê heqê hêvîyê heqê tewr merdimayî û huqûqî yo. Kesêk pey beran de tepişte bo, bendewarî rast nîyo Abdullah Ocalan nêeşkeno daneyan kom bikero, nêeşkeno bi kesêk ra pêvînayîş bikero. Ganî semedê averşîyayîşê prosesê şert û mercê Abdullah Ocalanî bêrê başkerdiş. Behsê heqê hêvîyê kenê labelê tu gamêka somut çin a. Ganî lezkî heqê hêvîye semedê heme tepişteyan pê bêro.”