'Perwerdehiya demokratîk bi civaka demokratîk re girêdayî ye'  

2026-09-08 09:04:29


	 

	Melek Avci

	 

	ENQERE - Sekretera Jinan a Navendî ya Egîtîm Senê Sîmge Yardim, bal kişand ser demokratîkbûna perwerdê û got: "Demokratîkbûna perwerde bi demokratîkbûna civakê re girêdayî ye. Zemîna ku em li ser civakek demokratîk nîqaş dikin di heman demê de pêvajoyek e ku divê em li ser perwerdehiya demokratîk jî nîqaşan bikin."

	 

	Egîtîm Sen di navbera 25-29'ê Tebaxa 2026'an de li Enqerê bi dirûşma "Ji bo Wekhevî û Azadiyê" 6'emîn Komcivîna Perwerdeya Demokratîk pêk anî. Encamnameya xwe rojên borî aşkera kir. Di encamnameyê de ji perwerdehiya pirzimanî ya bi zimanê dayikê û mufredatên demokratîk û têgehên dibistanan bigire heya wekheviya zayendî, zanîngehên zanistî û xweser, perwerdehiya ekolojîk, gelek mijaran nîqaş kir.

	 

	Tekîldarê mijarê de endama Lîjneya Rêveberiya Navendî û di heman demê de Sekretera Jinan a Navendê Sîmge Yardim ji ajansa me JINNEWS'ê re axivî. 

	 

	'Amadekariyeke kollektîf pêk hat' 

	 

	Sîmge Yardim diyar kir ku ev komcivîn yek ji wan komcivînan e ku wan polîtîkayên perwerdehiyê û xeteke nû ya têkoşînê destnîşan kirin û got ku ev xebat piştî 12 salan tê kirin û wiha bi lêv kir: "12 sal derbas bûn û di vê heyama 12 salan de, em di warê polîtîkayên perwerdehiyê de bi paşveçûnek pir cidî re rû bi rû ne. Ji ber vê yekê, wekî sendîkaya perwerdehiyê, em nêrînên xwe li ser polîtîkayên perwerdehiyê yên bi van hemî pêvajoyan ve girêdayî diyar dikin. Lêbelê, me hewce kir ku li ser her yek ji van polîtîkayan nîqaşek pir berfirehtir bikin, xeteke têkoşînê ava bikin û perspektîfek li ser vê yekê pêşkêş bikin. Ji ber vê yekê, armanca lidarxistina vê kongreyê bi rastî ev bû. Dema ku me xebatên amadekariyê yên kongreyê dikirin, me hema hema li hemî şaxên xwe nîqaşên berfireh kirin. Me li cihên kar nîqaş kirin. Me atolye, panel û semîner li dar xistin. Em bi xebatkarên perwerdehiyê û akademîsyenan re civiyan û me li ser tiştên ku diqewimin, tiştên ku têne jiyîn, Wezareta Perwerdehiya Neteweyî çi dixwaze bike û divê di warê polîtîkayên perwerdehiyê de ji bo her mijarê çi be nîqaş kir."

	 

	'Di atolyeyan de nîqaşên kûr hatin kirin'

	 

	Sîmge Yardim, da zanîn ku perwerde yek ji xizmetên giştî yên herî bingehîn e, her wiha bal kişand ser wê rastiyê ku perwerde pêvajoyek civakî ye. Sîmge Yardım, bi destnîşankirina ku hikûmet perwerdehiyê wekî amûrek bikar tîne û got: "Polîtîkayên asîmîlasyonê bi rêya perwerdehiyê têne bicîhanîn. Newekheviyên zayendî bi rêya perwerdehiyê zêde dibin. Laîkîtî, wekhevî û azadî bi awayekî sîstematîk ji perwerdehiyê têne derxistin. Ji ber vê yekê, ev di rastiyê de aliyê civakî yê perwerdehiyê eşkere dike û nîqaşên li ser vê mijarê polîtîkayên me ji bo serdema pêş de xurt kirine. Di vî warî de, me ji nîqaşên 5rojî yên di kongreyê de raporên berfireh amade kirine. Me li ser şeş mijarên sereke nîqaş kir û her mijar bi nîqaşên atolyeyên hat kûrkirin ku di encamê de raporek berfireh derket holê. Lêbelê, ev têrê nake. Em ê di hewildanên xwe yên pêşerojê de li ser van nîqaşan bixebitin."

	 

	Civaka demokratîk, perwerdeya demokratîk

	 

	Sîmge Yardim, daxuyand ku demokratîkkirina perwerdehiyê û demokratîkkirina civakê bi hev ve girêdayî ne, bal kişand ser girêdana di navbera pêvajoya aştiyê û wiha dirêjî da axaftina xwe: "Em li ser civatek demokratîk nîqaş dikin. Zemîna ku em li ser civatek demokratîk nîqaş dikin, di rastiyê de pêvajoyek e ku divê em li ser perwerdehiya demokratîk jî nîqaş bikin. Em dikarin vê yekê di serî de bi rêya mafê perwerdehiya bi zimanê dayikê ku yek ji mijarên sereke yên kongreya me bû, pênase bikin û nîqaş bikin. Em çi cure mafê perwerdehiya bi zimanê dayikê dixwazin? Em çi cure perwerdehiyê plan dikin? Û aliyê siyasî yê vê divê çi be û çima pêwîst e? Em bi salan e vê yekê tînin ziman. Lêbelê, me ne tenê li ser perwerdehiya bi zimanê dayikê, lê di heman demê de li ser perwerdehiya wekhev a zayendî, perwerdehiya ekolojîk, perwerdehiya demokratîk û zanîngehên demokratîk jî nîqaş kirine. Ji ber vê yekê, em dikarin bibêjin ku demokratîkkirina perwerdehiyê di vê wateyê de pir bi pêvajoya aştiyê ve girêdayî ye, û ji ber vê yekê, divê xebatkarên perwerdehiyê îro hîn bêtir aştiyê hembêz bikin."

	 

	Li dijî asîmîlasyon û netewperweriyê

	 

	Sîmge Yardim wiha berdewam kir: "Divê em daxwaza aştiyê bi zelalîtir bînin ziman, ji ber ku bi rastî, bi bernameyên aştiyê, polîtîkayên perwerdehiyê yên nû û ji nû ve nivîsandina polîtîkayên perwerdehiyê, pergala perwerdehiyê ku îro bingeha asîmîlasyonê ye û neteweperwerî tê de ewqas tê pesinandin, dê tam di xalekê de ku bi vê pêvajoyê re hevdem e biguhere. Di vê wateyê de, pir girîng bû ku di serdema pêş de gavên nû ber bi demokratîkbûna civakê bi tevahî di pêvajoya aştiyê de werin avêtin. Rizgarkirina zanîngehan jî di vê wateyê de pir hêja ye."

	 

	Demokratîkkirina civakê...

	 

	Sîmge Yardim destnîşan kir ku mafê perwerdehiyê ji bo zarokên keçan û bidestxistina wekheviya zayendî ji pêvajoya aştiyê serbixwe nîne û bal kişand ser vê rastiyê ku jin û zarok herî zêde ji şeran bandor dibin û wiha nêrînên xwe anî ziman: "Pêvajoya aştiyê tam ew pêvajo ye ku dê jinan bike ku jiyanek wekhev û azad bi dest bixin. Em jin îro bi êrîşên pir cidî re rû bi rû ne. Em jin û zarok jî yên ku herî zêde ji şer bandor dibin in. Ji ber vê yekê, derbaskirina van hemî dijwariyan, avakirina jiyanek wekhev û azad, û misogerkirina ku keç xwedî gihîştina wekhev a perwerdehiyê ne, bi pêvajoya aştiyê û demokratîkbûnê ve pir girêdayî ne. Di wê kongreyê de, dema ku me nîqaş dikir ka perwerde çawa dikare were demokratîk kirin, me di rastiyê de nîqaş dikir ka civak çawa dikare were demokratîk kirin. Ji ber ku awayê ku pergala perwerdehiyê tê avakirin dê civakê jî şekil bide."

	 

	'Fersend dê pêşeroja zarokan diyar bike'

	 

	Sîmge Yardim diyar kir ku wan encamnameya komcivînê parve kiriye û ew ê paşê raporên amadekirî bi raya giştî re parve bikin û wiha dawî li axaftina xwe anî: "Ev komcivîn xebatkarên perwerdehiyê, pir xurt kir. Bê guman, ew pêvajoyek bû ku tevahiya civakê jî xurt kir. Me careke din raporên berfireh li ser tiştên ku em parêzvaniyê dikin amade kirin. Ev ne lêkolînek e ku tenê ji hêla Egîtîm Sen ve tê kirin. Pir girîng e ku ev lêkolîn li ser polîtîkayên perwerdehiyê bi hev re bi hemî beşên civakê re werin kirin. Divê em bi hev re mafê perwerdehiya bi zimanê dayikê biparêzin, bi hev re perwerdehiya demokratîk biparêzin û bi hev re civatek demokratîk biparêzin. Em di pêvajoyek dîrokî ya pir girîng de ne û ev fersendek mezin e. Bikaranîna vê fersendê dê pêşeroja me û pêşeroja zarokên me diyar bike. Ew ê mafê perwerdehiya zarokan diyar bike. Ji ber vê yekê, ev kongre ji vê perspektîfê ve ji bo me jî girîng bû."